Op Boektopia volgde ik een interview met Lize Spit en Yasmina El Messaoudi. Ik moet eerlijk toegeven dat ik van Yasmina nog nooit gehoord had. Ze stal meteen mijn hart met haar gulle lach en optimisme. Haar verhaal was nochtans niet vrolijk. Het intrigeerde mij. Ik kocht haar beide boeken, maar laat Straatkat liever nog even liggen. Gestorven moeders liggen nog altijd gevoelig. Daarom begon ik in Verloren zonen. Het boek heeft me diep geraakt.
Het boek begint meteen heel beklemmend. Yasmina vindt haar vader nadat hij getroffen is door een beroerte. Wat volgt zijn weken vol voorzichtig afscheid nemen, blijven hopen tegen wil en dank en ook een hereniging met de Brusselse familie, met wie de banden jaren geleden doorgeknipt waren. Haar vader verliest uiteindelijk het gevecht en wat volgt is een heel mooie beschrijving van zijn terugkeer naar het land waar hij geboren werd en ook begraven wordt. Maar dan volgt een volgende klap: jarenlang heeft Yasmina’s baba een verschrikkelijk geheim voor zijn gezin verborgen gehouden. De grond zakt weg van onder haar voeten en haar hele geschiedenis wankelt. Het verraad zit zo diep dat Yasmina aan haar hele zijn begint te twijfelen. Hoeveel ben je eigenlijk waard als je eigen ouders er niet voor terugdeinzen je vertrouwen zo diep te beschadigen?
Ik dacht dat dit de kern van het verhaal zou worden: de dood van haar vader en het geheim dat hij achterliet. Maar dat blijkt eigenlijk pas de trigger te zijn voor een nog veel dieper verhaal. Het is ongelooflijk wat de auteur allemaal voor de kiezen krijgt en het is dan ook niet verwonderlijk dat ze aan alles begint te twijfelen. Ook de relatie met haar broer en haar kijk op haar familie krijgen een nare wrong. Dit boek gaat over veel meer dan allemaal maar rouwen. Het gaat ook over jezelf in twijfel trekken, in stukjes uiteen vallen en voorzichtig proberen de brokken te lijmen. Het gaat over het fragiele herstel en de broze zoektocht naar wie je bent en wie je wil zijn. Het gaat ook over (jezelf) graag zien en graag gezien worden.
Het boek is een struggle. Het is geen lichte kost en het hakt er behoorlijk in. Yasmina El Messaoudi gaat diep, fileert haar gevoelens en haar omgeving genadeloos. Toch kon ik het niet laten die goedlachse vrouw voor me te blijven zien. De taal die ze gebruikt is beeldend, heel zintuiglijk en in zekere zin toch sober. Ze is van Belgisch – Marokkaanse afkomst, maar haar vader heeft haar nooit echt in zijn cultuur geïntroduceerd. Daarom lees je de moslimgebruiken ook vanuit een westerse bril en ontdek je ze samen met de auteur. Ze verbloemt niets. Maakt dingen niet mooier dan ze zijn, maar gaat ook niet de sensatietoer op. Ingetogen. Misschien is dat wel het woord dat het beste bij deze roman past.
Hoe meer ik schrijf, hoe meer thema’s ik zou kunnen blijven aanhalen. Dingen ook die de roman net dat extraatje geven. Een niet uitgesproken woord. De contrasten (in cultuur, in het gezin, in hoe ze zichzelf ziet en hoe anderen haar zien …). Het immense verdriet in combinatie met de hoop. De beschrijvingen van Marokko, waaruit je duidelijk kan opmaken dat ze haar hart meteen aan het land verloren heeft.
Ik kan dingen blijven opsommen. Zo hard heeft het boek me geraakt. Benieuwd of Autobiografie van mijn lichaam hetzelfde met me zal doen. Want ja, ik kocht die bewuste dag ook het autobiografische boek van Lize Spit.
Verloren zonen | Yasmina El Messaoudi | Uitg. Pelckmans (2025) | 251 pp.
Geef een reactie