Lezen is reizen in je hoofd. Het is een veelgebruikte spreuk, zeker in de zomer, maar dat maakt ze niet minder waar. Zelf ben ik niet zo’n reiziger. In ‘t echt niet en eigenlijk ook niet in mijn hoofd. Maar nu trok ik naar Brazilië. Ik maakte er kennis met De vrouwen van de familie Flores, die ontsproten uit de pen van Angélica Lopes.
Een Braziliaans dorpje in het begin van de twintigste eeuw. De familie Flores (eigenlijk Oliveira) bestaat bijna uitsluitend uit vrouwen. Dat heeft te maken met een eeuwenoude vloek waardoor de mannen in de familie geen lang leven beschoren is. Voordeel voor de vrouwen: in een tijd waarin mannen de plak zwaaien, zijn zij onafhankelijk en aan niemand verantwoording verschuldigd. In hun onderhoud voorzien ze door zich te bekwamen in kantwerk.
Als de vijftienjarige Eugênia tegen haar wil wordt uitgehuwelijkt aan een veel oudere kolonel, stort haar wereld in. Ze bedenkt een manier om met haar vriendin Inês Flores te communiceren via geheime codes die ze in het kant verbergt. Deze originele invalshoek vormt de bouwsteen van het boek.
Om een modern woord te gebruiken voor een historisch verhaal: De vrouwen van de familie Flores gaat eigenlijk over girlpower. In een tijd waarin van vrouwen alleen gehoorzaamheid en (liefst mannelijk) nageslacht verwacht worden, kiest Eugênia ervoor zich niet in haar lot te schikken. Ook Vitorina houdt zich niet aan de gangbare conventies als ze verliefd wordt en de Floresvrouwen profiteren volop van hun onafhankelijkheid. Net door de doortastendheid van die vrouwen wordt het contrast met hun minder mondige seksegenoten extra in de verf gezet. Het boek geeft een mooi tijdsbeeld van de patriarchale samenleving die in sommige landen helaas tot op vandaag nog doorleeft.
Dat Angélica Lopes onderzoeksjournalist is, komt vooral tot uiting in het hedendaagse verhaal dat ze in het boek verweeft. Daarvoor voert ze Alice ten tonele, een vrijgevochten jongedame die in 2010 een oude familiesluier in handen krijgt en op zoek gaat naar het verhaal dat erachter (en eigenlijk ook erin) schuilgaat. Op die manier trekt Lopes de thema’s van vrouwenhaat en discriminatie door naar deze tijd. Belangrijke thema’s, maar ik ben er niet helemaal van overtuigd dat het verhaal deze toevoeging nodig had. De sfeer is anders, grimmiger en botst met de meeslepende stijl waarin het historische verhaal geschreven is.
Want dat Lopes meeslepend schrijft, is nog zacht uitgedrukt. Inês doet in de ik-persoon uit de doeken wat er in 1918 in Bom Retiro gebeurt en dat komt veel meer binnen dan de alwetende verteller die het verhaal van Alice vertelt. Laat mij maar lekker verdwijnen in een eeuwenoud mysterieus verhaal over sterke vrouwen in een tijd waarin dat niet vanzelfsprekend was.
De vrouwen van de familie Flores zullen nog een hele tijd door mijn hoofd blijven dwalen.
De vrouwen van de familie Flores | Angélica Lopes | Uitg. Mozaïek (2026) | 318 pp. | Vert. uit het Portugees door Els van Enckevort
Met dank aan de uitgeverij voor het recensie-exemplaar.
Geef een reactie