Wat is dat toch met boeken over auteurs, schrijfcursussen en boekenwinkels? Waarom hebben die altijd zo’n aantrekkingskracht op mij? Het zal wel iets met voyeurisme en eindeloze dromen te maken hebben zeker? Het nadeel van die boeken: als je niet oplet, dan heb je er eentje vast van dertien in een dozijn. Het voordeel: je kan ook pareltjes tegenkomen zoals De schrijfklas van Mercedes Abad.
Voor ik het verhaal kan vertellen, moet ik eerst iets kwijt over het hoofdpersonage. Dat is een schrijfdocent. Of is het een docente? Zelf las ik het boek vanuit een mannelijk perspectief en ook de flaptekst biedt niet veel soelaas. Het internet leerde me echter dat het waarschijnlijk om een vrouw gaat. En dat zou wel logisch zijn als je ervan uit zou gaat dat Abad zichzelf de roman ingemanoeuvreerd heeft. Zij is namelijk zelf schrijfdocente en had dus een schat aan inspiratie voor haar neus om De schrijfklas te schrijven. Laten we er dus maar even van uitgaan dat Abad zichzelf een alter ego aangemeten heeft in de roman en dat zij dus achter de anonieme ik-verteller schuilgaat.
Maar nu dus het verhaal. Een auteur – die met haar debuut meteen een bestseller scoorde – heeft na enkele minder succesvolle romans het gevoel dat ze haar beginnersgeluk niet zal kunnen evenaren. Tot een van haar studenten sterft en een briljant, maar onaf manuscript achterlaat. Hier komt ze met een prachtige metafoor op de proppen. Ze wil niet dat het manuscript verdwijnt in ‘Het Kabinet der Miskramen, het voorgeborchte waar ontluikend, al dan niet briljant werk in terechtkomt dat het niet heeft gered omdat de zwangerschap wordt afgebroken voordat de laatste punt is gezet.’ Ze wil dus met andere woorden niet dat het manuscript verloren gaat, maar tegelijk wil ze ook haar eigen schrijverscarrière een boost geven. Ze beslist het verhaal zelf verder af te werken en geeft het uit onder haar eigen naam. Het wordt een groot succes.
Voor het zover is, moet ze de andere cursisten er echter van weten te overtuigen dat wat ze doet gerechtvaardigd is en zich ervan verzekeren dat zij hun mond zullen houden. De hele kern van het verhaal draait om dat marchanderen. Wie weet ze op welke manier te overtuigen? Welke personages komen verrassend uit de hoek en hoe kijkt iedereen tegen het project aan? Wanneer spreek je van plagiaat en vanaf wanneer mag je een werk je eigen naam geven? En daar stopt het niet. Eens het boek uitgebracht is, blijft de angst om ontmaskerd te worden. En die angst bij het hoofdpersonage zorgt ook voor een extra spannende verhaallijn.
Het allerleukste aan dit boek vond ik de inkijk in de interne keuken van een auteur. Er is enerzijds de writer’s high als een verhaal het van je over lijkt te nemen en je tijd en dag vergeet omdat je door wil blijven schrijven. Aan de andere kant is er echter ook dat vermaledijde witte blad of die knipperende cursor die je het angstzweet doen uitbreken. Herkenbaar ook om te zien hoe mensen met totaal uiteenlopende ambities aan een schrijfcursus beginnen. De cursisten die ze introduceert zijn misschien wel eerder typetjes, maar dat maakt ze nog zo herkenbaar. Het deed me terugdenken aan de cursus die ik zelf volgde en ik moet eerlijk toegeven dat ik verschillende van de personages in het boek een andere naam had kunnen geven.
De schrijfklas begint als een spannend verhaal, want de auteur in kwestie heeft een anonieme brief gekregen en weet niet wie op de afspraak zal verschijnen. De vrees is er wel dat haar spel uitgespeeld is. Die dreiging blijft tot de allerlaatste pagina over het boek hangen en geeft het daarom ook een vleugje detective.
Abad neemt het hele schrijversgebeuren op de korrel en doet dat met veel zelfspot en ironie. Dat ze zelf als auteur haar strepen verdiend heeft, blijkt duidelijk uit de beeldende taal en treffende vergelijkingen (en dan heb ik het niet alleen over dat Kabinet der Miskramen). De vraag hoe ver je gaat om jezelf op de literaire kaart te zetten en waar creativiteit eindigt en plagiaat begint, zijn misschien de belangrijkste thema’s, maar zeker niet de enige.
De schrijfklas is een boek voor iedereen die houdt van lezen en lezers, van schrijven en schrijvers en graag eens achter de schermen gaat gluren. En het allerleukste: het is geschreven door een auteur die met de nodige humor duidelijk maakt dat we het ook allemaal niet té serieus moeten nemen.
De schrijfklas | Mercedes Abad | Uitg. Ambo|Anthos (2024) | 206 pp. | Vert. uit het Spaans door Fennie Steenhuis
Met dank aan de uitgeverij voor het recensie-exemplaar.
Geef een reactie